کمبود و یا عدم بهداشتی بودن سرویس های بهداشتی، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی افراد آن شهر است. طراحی و ساخت سرویس های بهداشتی باید از قانون و قاعده خاصی پیروی کرده تا با وجود امکانات و تجهیزات مناسب در روند نگهداری آن تلاش کرد. این سیاست ها باید به گونه ای باشد که ابتدا نمای بیرونی سرویس ها کاملا مشخص و برای شهروندان و مسافران قابل شناسایی باشند. کارشناسان مسائل بهداشتی معتقدند که سرویس‌های بهداشتی از نقاط خطرخیز و ناایمن جامعه محسوب می‌‌شوند. نبود استانداردهای لازم در سرویس های بهداشتی موجود در سطح شهر، تهدیدهای فراگیری پیش روی شهر و جامعه قرار داده است. جا‌گیری نامناسب، عدم ‌رعایت مسائل بهداشتی در تاسیس و نگهداری، نورگیری نامناسب، غیرقابل استفاده‌بودن برخی از سرویس‌ها خصوصا مواردی که در قسمت‌های خلوت شهر قرار دارد، نبود متولی دلسوز در مدیریت و نظافت چشمه‌ها، نبود ناظر بهداشتی و ... از جمله نتیجه این تهدید ها به شمار می رود. اگر کمی در این موارد دقت شود مشخص است که بیشتر این موارد شامل حال استانی همچون مازندران شده است. این ضعف مدیریتی به طور محسوس در این استان دیده می شود. امروزه در بیشتر کشورهای دنیا به کمبود سرویس‌های بهداشتی به عنوان یک معضل مهم که ارتباط مستقیمی با سلامت و بهداشت شهروندان دارد، توجه شده و برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای در دستور کار قرار گرفته است. اولین بار سرویس‌های بهداشتی عمومی در انگلستان مورد توجه قرار گرفتند. در سال 1850 میلادی و با افزایش جمعیت شهرهای انگلستان و لزوم توجه به مسایلی نظیر بهداشت و سلامت شهروندان موجب شد شهرداری، برنامه‌ریزی مشخصی را برای رفع این معضل در دستور کار خود قرار دهد.در قانون شهرداری ها بحث احداث آبریزگاههای عمومی یکی از ارکان مهم و ارزشمند جهت رفع حاجات مهمانان و مسافران و حتی شهروندان بوده که این رویکرد بسیار ارزنده است اما چند سال است که شهرداران بی توجهی مطلقی به این قانون دارند و نه تنها در بحث احداث یا ایجاد آبریزگاهها و سرویس های بهداشتی توفیقی نداشتند بلکه با تغییر کاربری به دنبال بهره برداری های دیگر از این اماکن بودند.این داستان حتی برای حمام های عمومی مازندران نیز وجود دارد و اکثر حمام ها و سرویس های بهداشتی شهرها برچیده و به جای شاهد احداث پاساژها مختلف و یا پارکینگ هستیم و این روند مصداق بارز بی توجهی به یکی از مفاد قانون شهرداری هاست . در این حوزه اکثر شهروندان ، مهمانان و مسافران در ورودی شهرهای مازندران با مشکلاتی روبرو می شوند ؛ در بحث سرویس های بهداشتی بسیاری از کودکان و افراد کهنسال به خاطر شرایط خاص سنی با مشکلات متعددی روبرو هستند و این خلاء سرویس های بهداشتی را در بسیاری از اماکن عمومی شاهد هستیم در سویی دیگر اگر معلولین در خیابان ها در تردد باشند و به یکباره به سرویس بهداشتی احتیاج مبرم پیدا کنند ، براستی چاره چیست ؟

در بسیاری از پارک های محله ای و بازارچه ها محلی برای احداث سرویس های بهداشتی مخصوصاً برای کودکان و افراد کم سن و سال در نظر گرفته نشده و حتی شاهد هستیم که سرویس های بهداشتی در مدارس نیز با استانداردهای مورد نظر فاصله زیادی دارد . به هر حال امیدواریم مسئولین مربوطه مخصوصاً مدیران شهری نسبت به این موضوع مهم که در واقع معضل شهری به شمار می رود ، اقدامات اساسی برای رفع آن معمول دارند .ساختار تجهیزات شهری موجود نیز با نرخ رشد شتابان جمعیت شهرهای مازندران همخوان نیست در حالی که امروزه در کشورهای توسعه یافته مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی به تعداد کافی و در مکان‌های مناسب همزمان با طراحی نقشه جامع شهر انجام می شود، اما مسئله سرویس‌های عمومی در این استان هنوز حل نشده باقی مانده است و مدیریت شهری مازندران استراتژی مشخصی برای بهره‌برداری و نظارت سرویس‌های موجود و برنامه‌ریزی برای احداث و توسعه سرویس‌های بهداشتی جدید ندارد. حال آنکه دسترسی سریع و آسان شهروندان به امکانات شهری به عنوان یک اصل ضروری در بحث حقوق شهروندی ایجاب می‌کند که این موضوع از سوی شهرداری به طور جدی‌تری مورد توجه قرار گیرد. به‌ نظر می‌رسد به ‌رغم اهمیت، ضرورت و تأکید فراوان برخورداری از محیط‌های سالم و بهداشتی به‌عنوان توالت‌های عمومی در مازندران، هنوز به این نیاز اساسی، آنطور که باید و شایسته است توجه نشده و همواره از پرداختن به چنین نیازی، اجتناب می شود اما انتظار می رود با توجه به اهمیت این موضوع و تاثیر آن در سلامت افراد جامعه بیش از گذشته به آن پرداخته شود ؛ توجه به این نکته نیز ضروری است که هزینه تعمیرات و نگهداری یک سرویس بهداشتی کهنه و قدیمی از احداث یک ساختمان جدید بیشتر می‌شود و این ضروری است که مدیریت شهری با درک مناسب از نیازهای شهروندانش و با تخصیص مناسب منابع مالی و انسانی به مکان‌یابی، احداث و توسعه سرویس‌های جدید در مناطق شهر بپردازد.

ساری: یوسف وفایی نژاد تویه درواری