طرح صدور کارت های اعتباری خرید، در قالب سیاست اعتباری بانک مرکزی برای تسریع رونق اقتصادی و با شرایطی از جمله، دوره بازپرداخت تسهیلات طی 12 ماه و با سود 12 درصد از سال گذشته تاکنون اجرایی شده اما برخی شنیده ها حاکی از آن است که استقبال سرد مردم از این کارت ها سبب شده تا نه اهداف مورد توجه در این طرح محقق شود و از طف دیگر هزینه های زیادی که برای صدور این کارت ها انجام شده، روی دست بانک ها بماند.

کمبود نقدینگی موجود در بین مردم و سود 12 درصدی تسهیلات را از جمله موانع سد راه موفقیت این طرح می توان عنوان کرد. همچنین عدم اعتماد صددرصدی مردم به کالاهای ایرانی نیز سبب شده تا رغبت مردم برای رفتن زیر بار 12 درصد کارمزد یک وام، کم باشد.

گلایه برخی بازنشستگان در خصوص میزان بازپرداخت این تسهیلات نیز از جمله معایب این طرح است به طوریکه بازنشستگان گلایه دارند که شرایط پرداخت تسهیلات و میزان بازپرداخت آن به گونه ای است که تمامی بازنشستگان قدرت دریافت آن را ندارند، چرا که بسیاری از آنها حقوقی کمتر از 1.5 میلیون تومان تعیین شده داشته و گواهی کسر از حقوق برای دریافت این کارتهای اعتباری برای آنها صادر نخواهد شد.

این در حالی است که برخی کارشناسان نیز معتقدند گر چه کارت های اعتباری می تواند به رونق تولید و فروش کالای تولیدی نیز کمک کند، اما شرایط بازپرداخت این تسهیلات به طوری است که بیشتر اقشار متوسط و حتی درآمد بالاتر را دربر گرفته و نمی تواند برای اقشار ضعیف مناسب باشد چراکه توان بازپرداخت این تسهیلات با اقساط سنگین را نخواهند داشت.

اقشار مرفه و افرادی که از توانایی مطلوب برای خرید برخورداراند نیز معمولا، اقبالی به خرید کالای ایرانی و استفاده از این تسهیلات ندارند و می توان در نگاهی واقع بینانه گفت که طرح کارت های اعتباری خرید به دلیل سود بالای تسهیلات، نمی تواند جلب‌کننده نظر مردم برای حمایت از تولید ملی باشد.

سخنان چند روز اخیر، مدیرعامل شركت توسعه پیشگامان (شركت صادركننده كارت‌های اعتباری بانك ملی ایران) در خصوص استقبال سرد مردم از طرح کارت های اعتباری خرید موید این مسئله است که تاکتیک دولت برای تحریک بازار کالا و لوازم خانگی اما هم به دلیل عدم اقبال خریداران هم نبود انتفاع مالی برای برخی فروشندگان در این طرح، عملا روی دست دولت مانده است.

وی با اشاره به فراهم نبودن زیرساخت‌های لازم برای ارائه كارت‌های خرید كالای ایرانی در شهرستان‌ها و مشكلات فنی این كارت‌ها اظهار داشت: ما اشكالاتی كه در بحث كارت خرید كالای ایرانی وجود دارد را متوجه بانك‌های مجری طرح نمی‌دانیم.

مجید شكوهی افزود: این كارت‌ها را در زمان مقرر و بر اساس مقررات و با هزینه‌های قابل‌توجه به شعبه‌ها ارسال كردیم اما به دلیل اینكه بخش‌های دیگر در تجهیز فروشگاه‌ها و در فراهم كردن كالای ایرانی نتوانستند انتظار دارندگان كارت‌ها را فراهم كنند، عملاً این كارت‌ها غیرفعال ماندند.

مدیرعامل شركت صادركننده كارت‌های اعتباری بانك ملی ایران تصریح كرد: متأسفانه اتفاقی كه هم اكنون در جامعه رخ داده این است كه همه مشكلات و چالش‌های مربوط به این كارت‌ها را به گردن بانك‌ها می‌اندازند اما واقعیت این است كه ما خودمان تحقیقات میدانی زیادی انجام دادیم و به این نتیجه رسیدیم كه تعداد فروشگاه‌ها برای این موضوع كافی نبودند. مخصوصاً در شهرستان‌ها و در برخی از استان‌ها تعداد فروشگاه‌هایی كه اقدام به فروش كالا با كارت خرید كالا می‌كردند بسیار محدود بودند و گاهی تنها یك فروشگاه كالای ایرانی را با كارت می‌فروخت و ساز و كارها برای پرداخت‌ها مناسب نبودند.

شكوهی خاطر نشان كرد: بهره اصلی این كارت‌ها مربوط به بخش تولیدكننده می‌شد و فروشگاه‌ها از این قضیه منتفع نمی‌شدند و بسیاری از فروشگاه‌ها نیز انصراف دادند.

وی افزود: موضوع بعدی تفاوت قیمت‌ها بود. به ما گزارش‌هایی داده می‌شد مبنی بر اینكه فروشگاه‌هایی كالاها را در چارچوب كارت اعتباری می‌فروختند، قیمت را حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد گران‌تر از فروش نقدی، عرضه می‌كردند. مجموعه این عوامل باعث شد تا از كارت اعتباری خرید كالای ایرانی استقبال نشود و این طرح هزینه زیادی را در زمینه اطلاع‌رسانی و اجرایی روی دست ما بگذارد.

شكوهی تصریح كرد: ما در یك دوره یك ماهه ۷۰ هزار كارت را برای یك محصول جدید صادر كرده و به شعبه‌ها ارسال كردیم اما هنوز هم این كارت‌ها در شعبه‌ها هستند. در جلسات متعددی كه با مسئولان بانك مركزی و سازمان برنامه به صورت ماهانه داشتیم، مشكلات اجرای طرح را مطرح كردیم.

به نظر می رسد یکی از پاشنه آشیل های موفقیت این طرح، عدم اعتماد سازی در جامعه پیش از اجرا بوده است. هرچند در کیفیت کالای ایرانی شاید شکی وجود نداشته باشد و بتوان 70 درصد کالای تولید ایران را در سبد خانوار ایرانی گنجاند اما تصور مردم از اجناس داخلی هنوز مثبت و شفاف نیست و باید دولت قبل از اجرای چنین طرحی با این هزینه، زیرساخت های آن را فراهم می کرد./تیترشهر