به گزارش انعکاس شمال ، همایش سراسری بخشداران ، دهیاران و روسای شوراهای اسلامی بخش های استان مازندران با حضور دکتر ربیع فلاح جلودار استاندار، مهندس نبییان معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری و تنی چند از مسئولین استان در شهرستان بابلسر برگزار شد.

 سید کمال آقامیری رئیس شورای اسلامی استان مازندران در این همایش به تبین نقش دهیاران پرداخت و از آنها به عنوان پل ارتباطی شوراها و مدیران دولتی در توسعه روستاها یاد کرد ؛ در متن سخنرانی آقامیری آمده است :

امروزه يکي از راهبردهاي موثر در توسعه همه جانبه و خودپايدار نواحي روستايي، استفاده از مشارکت و توانمندي هاي مردم، به ويژه روستاييان براي عمران و توسعه مناطق روستايي در تمام ابعاد آن است.

مهمترين ابزار نيل به اين مقصود تشکيل نهادهاي سازمان دهي شده غيردولتي است که بر اساس نياز و توانايي گروه هاي مختلف ساکن روستا، در موضوعات متنوع و ضروري محيط بومي و محلي، به منظور اجراي برنامه هاي توسعه اي روستاها ايجاد مي گردد.

در سال هاي اخير، شوراهاي اسلامي و دهياري ها به عنوان مديريت جديد روستاها تعريف گرديده اند و دهياران و شوراهاي اسلامي به عنوان نهادهاي مردمي و محلي که مديريت روستاها را برعهده دارند، مي توانند با سياست گذاري، مديريت و اجراي برنامه هاي مختلف آموزشي، توسعه زيرساخت هاي لازم، کمک به جذب منابع مالي و اموري از اين دست، در توسعه کارآفريني در روستاها نقش اساسي ايفا کنند و زمينه را براي توسعه کارآفريني روستايي فراهم آورند.

توسعه پايدار روستايي يكي از اهداف اساسي سياست گذاري هاي كلان در همه كشورها و بخصوص در ايران است. در سيستم جديد مديريتي كشور، مديريت روستاها به شوراها و دهياري ها سپرده شده  است براین اساس مديريت روستايي در فرآيند توسعه روستايي يكپارچه و پايدار نقش اساسي دارد. مديريت توسعه روستايي فرآيند چندجانبه‌اي است كه شامل سه ركن مردم، دولت و نهاد‌هاي عمومي هستند. در اين فرايند با مشاركت مردم و از طرق تشكيلات و سازمان‌هاي روستايي برنامه‌ها و طرح‌هاي توسعه روستايي تدوين و اجرا گرديده و تحت نظارت و ارزشيابي قرار مي گيرد .

دهیاری به عنوان نهاد متولی اداره امور روستا وتحقق بخش توسعه پایدار روستایی دارای وظایف متعدد گسترده ای می باشد. این وظایف در قانون شوراها ، اساسنامه، تشکیلات وسازمان دهیاری ها، قانون مدیریت پسماندها وآئین نامه اجرایی وبرخی از قوانین دیگر تصریح شده است.

 در وظایف خاص آمده است صرفاً توسط نهاد دهیاری باید انجام گیرد ونهاد موازی ودستگاه دیگری در این خصوص وظیفه ای ندارد. وظایفی مانند مدیریت پسماند های روستایی ، ایمنی وآتش نشانی، مدیریت آرامستان، اجرای مصوبات شورای اسلامی روستا، وصول عوارض مصوّب و صدور مجوز ساخت وساز وتفکیک اراضی از جمله این وظایف محسوب میشوند که ذاتاً توسط دهیار ودهیاری انجام می گیرد.

در وظایف عام داریم دهیاری بستر ساز  وتسهیل کننده وظایف سایر دستگاههای متولی توسعه عمران در سطح روستا می باشد. وظایفی مانند ثبت احوال ، حفظ، احیاء وتوسعه منابع طبیعی در روستاها ، صیانت وحفاظت از میراث فرهنگی ، توسعه گردشگری، اجرای فرامین دولتی، حفظ نظموامنیت محیط روستا، کمک به احداث تأسیسات آب، برق، گاز وتلفن در روستاها ، پیگیری وایجاد زمینه نظارت بر امور بهداشت عمومی روستا از قبیل کشتارگاه ها، نانوایی هاو…، معرفی وبازاریابی محصولات کشاورزی وصنایع دستی روستا، فراهم سازی زمینه های اشتغال در روستا، مناسب سازی فضایهای عمومی روستا برای تردد جانبازان ومعلولین جسمی – حرکتی مساعدت به خانواده های بی سرپرست وبی بضاعت روستا و… در این بسته بندی جای می گیرد.

این وظایف خاصیت معاضدتی وهمکاری دارند که دهیار بایستی برای انجام آن ها با دستگا هها وسازمان های متولی ذی ربط همکاری نموده وشرایط ایفای وظابف آن ها در روستا را فراهم نماید.

همچنین برخی از وظایف نیز بر اساس تفاهم نامه های منعقد شده با سازمان ها ودستگاههای اجرایی ومتربط با امور مختلف توسعه روستایی به دهیاران واگذار می شود بر اساس بند ۱۳ ماده ۱۰ اساسنامه تشکیلات وسازمان دهیاری ها( مصوب ۲۱/۱۱/۱۳۸۰ هیأت وزیران) همکاری با سازمان ها ونهاد های دولتی وایجاد تسهیلات لازم برای ایفای وظایف آن ها در سطح روستا از جمله وظایف دهیاری هاست که طبیعاتً این وظیفه حجم گسترده ای از اقدامات وفعالیت ها را برای نهاد دهیاری به همراه دارد. که در راستای اجرایی شدن این بند از وظایف دهیاری ها تاکنون تعداد ۱۲ تفاهم نامه با سازمان ها ونهادهای دولتی مرتبط با امور ورستا منعقد وبسترهای لازم برای همکاری مشترک فراهم شده است.

نقش روابط تعاملي شورا و دهياري و روستاييان در توسعه پايدار روستايي

با توجه به ابعاد توسعه پايدار روستايي و نقش محوري انسان در اين فرايند، همكاري و تعامل بين مردم و شورا و دهياري ضروري است. در توسعه پايدار نقش مردم و دهياري و شورا باز شناخته شد. و براي رسيدن به اين توسعه پايدار همكاري وتعامل مردم و شورا و دهياري از اصول كليدي به شمار مي رود.با نگاهي به قانون وظايف و اختيارات شوراهاي اسلامي نقش شورا در توسعه پايدار روستايي به خوبي مشخص است.از جمله در مواردي از قبيل:

1- بررسي و شناخت كمبودها، نيازها و نارسايي هاي روستا و تهيه طرح ها و پيشنهادهاي اصلاحي و عملي.

2- جلب مشاركت و همكاري عمومي در امور فرهنگي وديني.

3- نظارت و پيگيري در اجراي طرح هاي عمراني مخصوص روستا.

4- همكاري با مسئولان براي احداث و اداره و بهره برداري از تاسيسات عمومي.

5- شناسايي مشكلات فرهنگي، ورزشي و آموزشي روستاها و پيشنهاد به مسئولين.

6- تلاش براي حفظ و نگهداري بناهاي فرهنگي، ورزشي و هنري و گلزار شهداي روستاها.

7- همكاري در حفظ بناها وآثار تاريخي و محوطه هاي تاريخي- فرهنگي.

8- به وجود آمدن ساختار سازمانی و تشکیلاتی منسجم و یکپارچه با توجه به ماهیت توسعه‌ی روستایی.

9- جلوگیری از موازی کاری و مشخص کردن وظایف دستگاه‌های اجرایی در برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه روستایی

10- به وجود آمدن تشکیلات حمایت‌کننده و هدفمند برای رشد اقتصادی

11- توجه به ماهیت چندبخشی و بین بخشی در مدیریت روستایی. مدیریت روستایی در ایران طی چند دهه‌ی گذشته فاقد این ویژگی بوده است. به‌این‌ترتیب که هر قسمتی از مدیریت روستایی در اختیار یک‌نهاد یا دستگاه اجرایی بوده، ولی دیگر قسمت‌های آن به‌طور پراکنده در اختیار چند دستگاه دیگر بوده است. پراکنده بودن امور ادارهٔ روستا در بین دستگاه‌های مختلف اجرایی، با توجه به عدم هماهنگی آن‌ها با یکدیگر از مهم‌ترین دلایل عدم تعامل بین شورا و دهیاری‌ها می‌باشد و همین دلیلی برای وجود یک ساختار فرا بخشی برای هماهنگی و تعامل بین بخش‌ها می‌باشد.

12- به وجود آمدن تشکیلات یکپارچه برای مدیریت سرزمین در سطوح ملی، منطقه‌ای و محلی و تفکیک حدود و وظایف برنامه‌ریزی در سطوح ملی، منطق‌های و محلی نسبت به یکدیگر از عوامل جلوگیری از موازی کاری است و زمینه تعامل سایر بخش‌ها را باهم فراهم می اندازد.

13- جایگزینی رهیافت برنامه‌ریزی مشارکتی در فرآیند تصمیم سازی و برنامه‌ریزی توسعه

14-  هماهنگی در مدیریت عالی توسعه‌ی روستایی از طریق فعال نمودن شورای هماهنگی توسعه و عمران روستایی در سطوح ملی و محلی

15 - آموزش مستمر اعضای شورا و دهیاران و آشنایی بیشتر با وظایف خود

16- ارتقاء سرانه آموزشی دهیاران و شوراهای اسلامی روستا

در پایان باید خاطر نشان سازم تشکیل شوراهای اسلامی در نواحی روستایی، اقدامی بسیار موثر در فرایند مردم سالاری و مشارکت مردم در سرنوشت خویش محسوب می شود در نواحی روستایی که در چند دهه اخیر خلأ مدیریتی وجود داشت فلذا تشکیل شوراها و به تبع آن تاسیس دهیاری اهمیت بسزایی داشته است در بیان کلی باید اشاره داشت توسعه پایدار روستایی یکی از اهداف اساسی سیاست گذاری های کلان در همه کشورها و بخصوص در ایران است . در سیستم جدید مدیریتی کشور،مدیریت روستاها به شوراها و دهیاری ها سپرده شده و مدیریت روستایی در فرایند توسعه روستایی یکپارچه و پایدار  ، نقش اساسی دارد در واقع فرایند سازماندهی و هدایت جامعه و محیط روستایی از طریق شکل دادن به سازمان ها ونهادهاست یکی از رویکردهای توسعه روستایی برنامه ریزی پایین به بالا است که بر اساس آن مشارکت مردم محلی و دخالت موثر آنان در فرایند برنامه ریزی محور توسعه محسوب می شود .با توجه به ابعاد توسعه پایدار روستایی نقش مردم را در فرایند پایدار تغییرات ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی بسیار بالاست .اگر چه مردم به باور تغییر در این ابعاد دست یابند و در جهت استفاده از این تغییرات در جهت رفاه و افزایش بهره مندی خود استفاده نمایند می توان شاهد توسعه  ای پایدار بود.

 امروزه یکی از مهمترین انتظارات بر حق شورائیان از دهیاری ها و دهیاران تعامل مناسب در اجرای مصوبات شوراها می باشد متأسفانه بسیاری از دهیاران خود را تنها در خدمت مسئولین دولتی می دانند و به هیچ عنوان توجیه نیستند که باید مجری تصمیم سازی ها و تصمیم گیری ها و مصوبات شوراها باشند که برای تصدیق این موضوع اشاره می شود شهرداران در اکثر شهرها مجری مصوبات شوراهای شهرها هستند اما در روستاها دهیاران علیرغم اینکه همه نیازهای خود را توسط شوراها تأمین می کنند اما تعامل خوبی با شورائیان ندارند و این مهمترین چالش کنونی دهیاران می باشد . آنها برابر قانون باید همراه و هماهنگ با سیاست های شوراها مدیریت روستاها را برعهده بگیرند ؛ اشاره می شود ؛ برای اثبات بیشتر این موضوع به ماده 50 آئین‌نامه اجرائی تشكیلات، انتخابات داخلی و امور مالی شوراهای اسلامی روستا اشاره می کنم که شورا حق نظارت بر حُسن اداره دهیاری، اجرای مصوبات شورا و حفظ و نگهداری سرمایه‌ها و داراییهای نقدی، جنسی، منقول و غیرمنقول كه در اختیار دهیاری می‌باشد، همچنین حساب درآمد و هزینه آن را دارد در سویی دیگر نیز در ماده 55 آئین‌نامه اجرائی تشكیلات، انتخابات داخلی و امور مالی شوراهای اسلامی روستا به هماهنگی دهیاران با شوراها بیشتر تأکید شده به طوری که چنانچه یك یا چند نفر از اعضای شورا نسبت به عملكرد دهیار یا عملیات دهیاری اعتراض و یا ایرادی داشته باشند، ابتدا توسط رئیس شورا، موارد را به صورت واضح به دهیار تذكر كتبی خواهند داد. در صورت عدم رعایت مفاد مورد تذكر، موضوع به صورت سئوال مطرح خواهد شد كه در این صورت رئیس شورا سئوال را كتباً به دهیار ابلاغ خواهد كرد و حداكثر ظرف ده روز پس از ابلاغ، دهیار موظف به حضور در جلسه عادی یا فوق‌العاده شورا و پاسخ به سئوال می‌باشد. چنانچه دهیار از حضور استنكاف ورزیده و یا پاسخ، قانع‌كننده تشخیص داده نشود، طی جلسة دیگری موضوع مورد بررسی قرار می‌گیرد و شورا می‌تواند با رأی اكثریت مطلق اعضا، دهیار را بركنار كند و فرد جدیدی را انتخاب نماید.  

به هر سو با اقتباس از بند 2 قانون وظایف دهیاران انتظار می رود دهیاران در بحث كمك به شورا در خصوص بررسی و شناخت كمبودها ، نیازها و نارسایی های اجتماعی ، اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی ، فرهنگی ، آموزشی و امور رفاهی روستا و تهیه طرح ها و پیشنهادهای اصلی و عملی در زمینه های یاد شده و ارائه آن به مسئولان ذیربط جهت اطلاع و برنامه ریزی و مشارکت لازم را بر اساس سلسله مراتب اداری ابتداً با شوراها مبذول دارند.