انعکاس شمال : طبقه دوم ساختمانی قدیمی در مرکز تهران، دفتر کوچکی قرار گرفته که دور تا دور آن پیام­های مشاوره­ای نوشته شده است. در جایگاه چوبی روزنامه­ها و کتاب­ها، مجلات مختلف با موضوعات موفقیت و کتاب هایی با عنوان زنان مریخی، مردان ونوسی، رازهایی که زنان باید درباره مردان بدانند و ... قرار گرفته است. یک مراجع داخل اتاق و دختر جوانی بیرون دفتر منتظر رسیدن نوبتش است. خواندن مطلبی را با عنوان «10 کلمه­ای که هرگز نباید در رابطه عاشقانه بگویید» کنار می­گذارد و می­گوید: «مطب این دکتر را از روی سایتش پیدا کردم. آدم خوبی است. سایتش پر از مشاوره­های رایگان درباره ازدواج و مسائل جنسی و زناشویی است که هیچ جا پیدا نمی­شود و آدم را وسوسه می­کند مراجعه حضوری داشته باشد به 50 تومن ویزیتش می­ارزد.» در اتاق باز می­شود، زن مراجع چادرش را روی سرش مرتب می­کند و در حال بیرون آمدن است که آقای مشاور می­گوید: «این میزان هزینه برای یک ساعت بود آن روانشناسی که شما پیشش رفتی، ظاهر دفترش در شمال شهر و ساعتی 150 تومان ویزیتش مراجع را گول می­زند که حتما باید دکتر قدری باشد. حرف­هایش غلط بود و فراموش کنید، مدرک تحصیلی­اش هم مشکوک است و اصلا در حوزه ازدواج و مسائل زناشویی نیست.» دختر جوانی که منتظر نوبتش نشسته بود، می­گوید: «من تا حال حدود 500 تومان هزینه مشاوره ازدواج داده­ام اما هنوز به هیچ جایی نرسیده­ام.»

سهم بهداشت روان در سبد هزینه خانوار

هفته گذشته خبری در گروه­های تلگرامی دست به دست می­شد که در خط آول آن نوشته بود: «خبر خوش برای جوان­ها، ازدواج بیمه شد.» وزارت ورزش جوانان، بعد از طرح «ازدواج سبز» طرح جدیدی را برای بیمه کردن ازدواج پیش گرفته است. محمدرضا رستمی، معاون ساماندهی امور جوانان، روزهای آخر آبان ماه گفته بود: «در این طرح قصد داریم شاخص­های محیط زیستی و ازدواج را به عنوان دو امر اجتماعی و محیط زیستی ترکیب کنیم و الگوی جدید با عنوان ازدواج سبز را برای جوانان ارائه کنیم. در این شاخص­ها موضوعاتی مانند مصرف آب در عروسی­ها و سایر مراسم­های مرتبط با ازدواج مدیریت می­شوند. همچنین مسائلی از جمله استفاده از گل طبیعی و فرهنگ غلطی که به عنوان شادی استفاده می­شود و آلودگی­های زیست محیطی ایجاد می­کنند مانند بوق زدن­های مکرر در سطح خیابان و ایجاد ترافیک برداشته می­شود.» بعد از این طرح که سوژه طنزهای خبری شد، وزارت ورزش و جوانان هفته گذشته با بیمه ایران، تفاهم­نامه طرح بیمه ازدواج را امضا کردند که قرار است از دو هفته آینده اجرایی شود. حیدری، معاون فنی بیمه ایران می­گوید: «بر اساس این بیمه، هزینه مشاوره­های پیش از ازدواج مهریه، هزینه مراسم برگزاری ازدواج و خسارات ناشی از طلاق و یا فوت همسر بیمه شده است و خانواده­ها با خریداری بیمه ازدواج و پرداخت ماهیانه مبالغی می­توانند، هنگام ازدواج فرزندانشان از این امکانات بهره­مند شوند.»

بر اساس آمار بانک مرکزی از هزینه و درآمد خانوار، هر خانوار ایرانی در سال 1384، نزدیک به 99 هزار و 895 تومان از هزینه سالانه خود را صرف بیمه می­کرده است که این میزان در سال 1393 تقریبا 7.1 برابر شده و 709 هزار و 946 تومان از هزینه سالانه خود را صرف بیمه کرده است. افزایش سهم بیمه در سبد هزینه خانوار در حالی رخ داده است که سهم هزینه بهداشت و درمان خانوار ایرانی در سبد هزینه خانوار نیز در 10 سال گذشته، نزدیک به 106 درصد افزایش یافته است. با این وجود، هزینه­های مشاوره­ای و روان­شناسی تاکنون هیچ سهمی در بیمه­ها و جایگاه خاصی در بودجه خانوار نداشته­اند. در گزارش بانک مرکزی از بودجه خانوار نیز در بخش بهداشت و درمان، دارو و لوازم طبی، خدمات پزشکی، دندانپزشکی و پیراپزشکی و هزینه­های بیمارستانی به حساب آورده شده و هزینه­های بهداشت روان، جایی نداشته است.

ناصر قاسم­زاده، دبیر کانون حمایت از بهداشت و سلامت جامعه به «صدا» می­گوید: «امروزه در کشورهای پیشرفته تامین اجتماعی در تمام سطوح بر عهده دولت­هاست. دولت­ها با پرداخت سوبسیدها و هزینه­های رایج زندگی سالم برای پیشگیری از مشکلاتی که بعدا می­تواند شهروندان را دچار مشکل کند، اقدامات جدی انجام می­دهند. در کشورهای صنعتی این مسئله کاملا پذیرفته شده که برای زندگی در دنیای مدرن، باید هزینه­هایی را صرف سلامت جامعه کرد. حالا در بحث ازدواج که کشور ما با آن درگیر است، هزینه­های مشاوره آن قدر بالاست که 70 درصد افراد از پس آن برنمی­آیند. وجود مراکز مشاوره غیر متخصص نیز مسئله­ای است که حتی برای زوجین دارای تمکن هم مشکل ایجاد می­کند.» او ادامه می­دهد: «در طرح بیمه ازدواج برای هزینه­ های مشاوره، وزارت جوانان دو معضل را کنار هم مدنظر قرار داده است. در قالب بیمه هم هزینه­ها کم می­شود و هم مرتکز معتبر و دارای مجوز شناسایی می­شوند. امروز بخشی از مشکلات جوانان ما در بحث طلاق، اقتصادی است، بخش مهم دیگر به شناخت نادرست برمی­گردد که بالا بودن هزینه­های مشاوره پیش از ازدواج و وجود نداشتن فرهنگ آن، این مسئله هم به چالش می­خورد قریب 20 سال است که دستگاه­های مختلف، بارها لایحه­ هایی را برای بیمه کردن خدمات بهداشت روان تنظیم کرده­اند، ولی به دلایل مختلف زیر بار مالی آن نرفته­اند. حالا وزارت جوانان سنت­شکنی خوبی را انجام داده است.» بر اساس گزارش­های میدانی، حداقل هزینه برای یک ساعت مشاوره در مراکز معتبر، 50 هزار تومان است که برای ازدواج معمولا به بیشتر از دو جلسه نیاز وجود دارد. قاسم­زاد، روان شناس و مشاور می­گوید: «تعرفه خدمات مشاوره­ای گران نیست. دکترهای دیگر هم وقتی بیمه وجود نداشته باشد، برای انجام درمان با عکس و سونوگرافی و - حداقل 100 هزار تومان باید پرداخت شود. اگر مقایسه کنیم در سال­های اخیر، نسبت به سایر خدمات، حوزه سلامت را در نظر بگیریم، خدمات روان شناسی از رشد قیمت کمتری هم برخوردار بوده است. ویزیت مشاوره در تهران برای یک فرد با مدرک دکتری، جلسه­ای 65 هزار تومان در نظر گرفته می­شود که از دیگر خدمات درمانی با سونوگرافی و – کم­تر است. اما چون برای آن­ها بیمه تکمیلی وجود دارد از نظر اقتصادی درصد زیادی به سبد هزینه­های بیمار اضافه نمی­شود.»

نیلوفر، دختر 23 ساله­ای که در محله دروس در شمال پایتخت زندگی می­کند و به تازگی ازدواج کرده می­گوید: «من علوم اجتماعی خوانده­ام و معتقدم روش­های مکانیستی روان شناس برای مشاوره­های ازدواج جواب نمی­دهد و بهترین راه صحبت و شناخت فردی است. اما برای ازدواج خودم، جهت اطمینان پیش دو مشاور رفتیم که هیچ کدام حرف­های آن یکی را قبول نداشتیم. ما در کل از بیمه درمانی استفاده نمی­کنیم اما هزینه­ های مشاوره از ویزیت دکترهای دیگر بیشتر شد. راستش چون مبلغ آن برایمان اهمیتی نداشت، به مشاوره رفتیم.»

منبع: مجله صدا