انعکاس شمال:این روزها اگر سری به بازار و خیابان ها و بلوارهای سطح شهر ساری بزنیم از تغییر شغل بسیاری از کسبه از صنوف دیگر به سوی فروش انواع قلیان و مواد دخانی ، مغازه داران به دنبال کسب و کاری پررونق تر هستند حتی در این ارتباط با استخدام چند جوان که در همه ایام روز در جلوی مغازه قلیان کشی می کنند تا بسیاری از نوجوانان و جوانان را به این امر مهلک ترغیب و تحریک نمایند ؛ متأسفانه بسیاری از سفره خانه ها پاتوق دختران و پسران و ناکجاآباد نسل پایه ما است ؛ امروز در همه محلات ساری قلیان سرا برپا شده و در بلوار همچون بلوار دریا ما شاهد قلیان سراها به صورت زنجیره وار با فاصله ای اندک به خلوتگاه بسیاری از نوجوانان و جوانان غافل تبدیل شده و حتی سالن های بدنسازی که باید محل انجام تمرینات ورزشی باشد نیز چنین پدیده ای را تجربه می کند تا مرکز مازندران به پایتخت قلیان فروشان تبدیل گردد. متأسفانه در این ارتباط همه مسئولین سکوت اختیار کرده اند تا خدایی ناخواسته انتقاد و اعتراض آنها موجب ضعیف شدن بازار این صنف سوء نشود از همه بدتر در تایم استراحت دانشجویان ، شاهدیم آنها به سرعت برای گذران وقت در این اماکن حضور به هم رسانده و بساط قلیان کشی را برپا می کنند .

نگارنده خاطر نشان می سازد گاهی اوقات غفلت خانواده‌ها موجب می شود، که فرزندانشان برای مطرح شدن و اثبات حقانیت خود به مصرف قلیان روی آورند. در راستای حل این مسئله می‌توان زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، خانوادگی و ورزشی را به صورت نهادینه در وجود جوانان تقویت و به تعبیری یک کنترل اجتماعی درونی را در آنها بنا کرد. ضمن اینکه کنترل بیرونی هزینه‌های زیادی را بر نیروهای کنترل اجتماعی متحمل می کند فلذا در این بین صاحب قلم نقش خانواده را در فرهنگ سازی جلوگیری از مصرف مواد دخانی مورد توجه قرار می دهد و معتقد است بایستی راه حل گرایش به مصرف قلیان به عنوان یک مسئله اجتماعی، فرهنگی و روانی را در بستر های اجتماعی و فرهنگی جستجو کرد. شعبان وفایی نژاد