يکشنبه 8 اسفند 1395-10:5 کد خبر:26697
اردشیرهادوی لولتی
نگاهی متفاوت به شعر سلمان هراتی
سلمان قنبر هراتی آن قدر زود از بین ما رفت که این فرصت برای ما آیندگان دست نداد تا آثار بیشتری را از وی بخوانیم ، ولی زندگی اش با تمام طول کوتاهی که داشت ، به حدی عمیق بود تا شاعری که تنها 27 بهار را دیده بود ، امروز همچنان بر سر زبان ها باشد و اشعارش را بتوان از لا به لای کتاب های درسی بیرون کشید .
سلمان که در خانواده ای باریشه اما کم توان چشم به جهان گشوده بود ، در نوجوانی و جوانی برای کمک به دخل خانواده به کار چوپانی و گالشی پرداخته بود و تاثیر آن زمان نزدیکی به طبیعت را به وضوح می توان در شعر سلمان مشاهده کرد .
جنس شعر سلمان متاثر از آثار سهراب سپهری و تفکرات فروغ فرخزاد هست که در کنار آن ها نشانی از تعهد عمیق قلبی به انقلاب اسلامی و ظلم ستیزی را هم می توان در اشعار وی سراغ گرفت .
هنر بزرگ سلمان آن جایی نمایان می شود که اشعار وی فارغ از یک بعد و قالب خاص هستند . این بدان معناست که وی تنها در یک بعد خاص شعر نگفته است و گریزی موفق به بسیاری از ابعاد شعر داشته است .
در اشعار سلمان می توان ردپاهایی از اعتراض یافت ؛ اعتراض به فقر اجتماعی و نابرابری های جامعه که این بعد از شعر وی نشات گرفته از زندگی دوره ی جوانی و خانوادگی وی و فاصله گرفتن جریان انقلاب از آرمان های اصلی خودش در سال های پس از انقلاب است .
" چرا سهم عبداللّه
جریب جریب زحمت است و حسرت
و سهم ناصرخان
هکتار محصول است و استراحت ؟ ..."
دلبستگی به انقلاب و جنگ در شعر سلمان به وضوح قابل مشاهده است به شکلی که در سال 1379 به عنوان یکی از 20 شاعر جبهه و جنگ انتخاب و معرفی گردید .
" وقتی که از هوای گرفته بودن
به سمت جبهه می آیی
تمام تو در معیت آفتاب است
زیر کسای متبرک توحید ... "
پیوند مسائل اجتماعی با دنیای انتزاعی و نگاه معنوی به موضوعات اجتماعی ، در شعر سلمان هراتی به اوج خود می رسد . این نوع نگاه ، شعر سلمان را سرشار از امید و بشارت کرده است . سلمان هراتی در شعر هایش به مردم آینده ای درخشان را نوید می دهد . این بشارت و امید از سرچشمه باوری است که سلمان به انقلاب اسلامی دارد .
" دیروز اگر سوخت ای دوست غم برگ و بار من و تو
امروز می آید از باغ بوی بهار من و تو
دیروز درغربت باغ من بودم و یک چمن داغ
امروز خورشید در دشت آیینه دار من و تو ... "
خواننده شعرهای سلمان هراتی ، در وهله نخست بیش از هر چیز با ایدئولوژی شاعر مواجه میشود . بیشتر اشعار سلمان ، مستقیم یا غیر مستقیم به بازگویی اعتقادات و برداشت های اجتماعی و سیاسی سلمان هراتی می پردازد . سلمان هراتی شعر را برای ادای تعهد اجتماعی و حتی گاه سیاسی خود می داند . سلمان هراتی از شاعران به نام است که زبان و اندیشه و دیدگاه نوینی در اشعارش جلوه گر است شعر سلمان با تصاویر بدیع از طبیعت و حالات درونی انسان ، ارتباط با خدا ، ویژگی خاص و لحن مختص به خود است . زبان شعر سلمان هراتی صمیمی و ساده است . سلمان تمام صداقت و صمیمیت خود را در قالب شعر هایش می ریخت . شعر سلمان هراتی در عین ارتباط داشتن تنگاتنگ با طبیعت و راز و نیاز با خدا دارای مضمونی اجتماعی و پر شور است . شعر سلمان از نظر لحن و بیان تصاویر طبیعت و زندگی و سادگی گفتار ، شباهت هایی با شعر سهراب دارد .
از دلبستگی سلمان به سهراب و تاثیر پذیری از وی نمی توان به سادگی گذشت - که البته بایستی توجه داشت که این نوع از تاثیرپذیری به شکل تقلیدگونه منعکس نمی شود - به نحوی که وی یکی از آثارش را به سهراب تقدیم نموده است .
دوستی نزدیک وی با سید حسن حسینی و قیصر امین پور زبانزد بود به طوری که پس از پرواز ابدی وی ، حسینی یکی از آثار معروفش به نام " بیدل ، سپهری و سبک هندی " را به وی تقدیم نمود و قیصر امین پور هم کلیات آثار وی را منتشر نمود .
عبدالجبار کاکایی شاعر و ترانه سرای معاصر درباره ی هراتی می گوید :
" سلمان هراتی در شعر خود به نوعی تکامل زبانی و ساختاری رسید ، درحالی که کمتر شاعری قادر است در مدت اندکی و عمری کوتاه به این ویژگی و امتیاز دست یابد . در ادبیات امروز ، استعدادها و توانمندی های بالقوه ای وجود دارد اما ممکن است دیگر کسی با توانمندی های شعری و اندیشه ی ناب سلمان در جامعه ی ادبی ظاهر نشود . "
سلمان که در زمان حیات خود تنها یک مجموعه ی شعر در حوزه ی بزرگسالان به نام " از آسمان سبز " منتشر کرده بود در 9 آبان ماه 65 در حال رفتن به سر کلاس درس در یکی از روستاها ، بر اثر سانحه ی تصادف جان به جان آفرین تسلیم نمود .
پس از مرگ وی مجموعه ی شعر " دری به خانه ی خورشید " در حوزه ی شعر بزرگسالان و " از این ستاره تا آن ستاره " برای کودکان از اشعار وی منتشر شد .
پیکر وی در مرزدشت تنکابن مدفون می باشد .
روحش شاد و یادش گرامی .

